GRAM ALTIN
459,84
DOLAR
7,8846
EURO
9,3932
BIST 100
1.339
BITCOIN
$17.088
Gümüş
5,93
PTF ( 27-11-2020 )
344.15
SMF ( 26-11-2020 )
226.69
AOF ( 26-11-2020 )
293.55
GRF ( 25/11/2020)
1347.3
DGAF ( 25/11/2020)
1387.72
DGSF ( 25/11/2020)
1306.88

Şeyl Nedir? Kaya Gazı Nedir?

Genellikle ince taneli ve tabakalı bir yapıya sahip, ayrıca kerojen adı verilen organik madde içermesinden dolayı ısıtıldığında petrol ve gaz üretilebilen tortul kayalar “Bitümlü Şeyl” olarak, bu kayalar içerisindeki gazlar ise “Şeyl Gazları” olarak adlandırılır.

Kaya gazı ya da kayaç gazı, şeyl gazı, devonik şeyl doğal gaz, organik madde yönünden zengin kil ile kuvars ve kalsit minerallerinden oluşan tortul kayacın küçük gözeneklerinde bulunan ve yatay sondaj ile hidrolik kırma yöntemleriyle yeryüzüne taşınabilen, konvansiyonel olmayan enerji kaynakları arasında yer alan doğal gaza alternatif gazdır.

Her shale (şeyl) kayacında kaya gazı bulunmayabilir, zira bunların belirli oranda organik madde içermesi ve yeterli olgunluğa ulaşması gerekir. Petrol ve doğal gaz, ana kayayı terk ederek farklı kayaçlar içine yerleşirken, kaya gazı bu ana kayayı terketmeyip kalan gazdır.

Amerika’da 1980’li yıllarda, “unconventional” (bundan sonraki yazılarda “sıra dışı” denilecektir) gaz üretim çeşitlerinden biri olan shale gaz ile ilgili çalışmalara başlanmış ve özellikle 2010 yılında gelişmiş yeni teknolojiler sayesinde büyük ölçüde “shale” adı verilen geçirimliliği çok düşük olan ve doğal gaz ihtiva eden kayaçlardan gaz üretimi yapılmaya başlanmıştır.

Şeyl Gazı Nasıl Çıkarılır?

Şeyl’den petrolü ya da gazı çıkarabilmek için 2 yöntem uygulanmaktadır:

  1. Horizantal Drilling (Yatay Sondaj): Shale’li yapılar, yatay ince levhalar biçiminde yer altı boyunca uzanır. Sondaj esnasında, shale’li bölgeye gelindiğinde, kuyu içerisindeki borulara 90° eğim verilerek, yatay şekilde sondaj işlemine devam edilir.
  2. Hydraulic Fracturing (Hidrolik Çatlatma): Shale’deki gözenekler çok küçük olduğu için, gazın shale’den kuyuya yönelebilmesi çok zordur. Bu yüzden, shale’deki geçirgenliği artırabilmek için, kuyuya yüksek basınçlı su gönderilir ve bu basınçlı su sayesinde shale yüksek basınç sayesinde çatlatılır.

Şeyl Gazı Nasıl Üretilir?

İstenen formasyona kadar geleneksel yöntemle dikey sondaj yapılır.
Daha sonra gaz ihtiva eden şeyller içinde hidrokarbon üretim kalınlığını arttırmak için ortalama 1000 – 1500 m. yatay sondaj yapılır. Çatlatma yöntemi ile dikey çatlaklar oluşturulur.

Hidrolik çatlatma amacıyla kullanılan çatlatma sıvısı %97,5 oranında su,% 2,5 oranında ise ince kum ve bazı kimyasallardan oluşur. Bu sıvı, kuyuların içine çok büyük bir basınçla verilir. Böylece kaya gazının bulunduğu bölgede çatlaklar ve kılcal damarlar oluşturulur.

Çatlatma sıvısındaki ince taneli kum açılan çatlakların içine girer. Hidrolik çatlatma işleminin sonunda basınç kaldırıldığında bu madde ince çatlakları açık tutarak kaya gazının toplanmasını ve kuyuya doğru akışını sağlar. Bu sıvı içindeki bazı kimyasallar ise bu çatlatma işleminin başarılı bir şekilde gerçekleştirilmesine yardımcı olur. Çatlatma sıvısı içinde kullanılan kimyasalların cinsi ve miktarı jeolojik formasyona sondaj derinliğine ve kayaç özelliklerine bağlı olarak değişir. Çatlatma sıvısında genellikle akışkanlaştırıcı ve biocide kullanıldığı, diğer kimyasalların ise jeolojik formasyona bağlı olarak nadiren kullanıldığı yazılmaktadır.

Çatlatma sıvısı hidrolik çatlatma sonrasında kuyu içindeki basınç düşürülerek dışarıya alınır. Böylece kuyudan gaz üretimi başlar. Geriye alınan suyun bir bölümü arıtılır ve tekrar kullanılır.

Şeyl (Kaya Gazı) Nerelerde Kullanılır?

Şeyl (Kaya) gazı tıpkı diğer gazlar gibi enerji üretimi ve dolaylı şekilde ısınma için kullanılabilmektedir. Geleceğe saklanan bir enerji kaynağı olmasıyla beraber şeyl gazı elde etme işlemi günümüz şartlarında maliyetli oluşuyla birlikte ilerleyen yıllarda birçok sektörde kullanılması beklenmektedir. Günümüz koşullarında enerji üretimi ve ısınma için kullanılabilmektedir.

Yorumlar

mood_bad
  • Henüz yorum yapılmadı.
  • chat
    Yorum Ekle