Maabir

Dijitalleşen Dünyada Elektronik Atıkların Geri Dönüşümü

Dijitalleşen Dünyada Elektronik Atıkların Geri Dönüşümü

Dünya tarihinde son 20 yıl haricinde hiç bu denli bir atık ve çöp fazlalığı oluşmamıştır. Bunun sebebi insanların ihtiyaç fazlası tüketim oranlarının günümüze kıyasla çok daha düşük olması ve üretilen ürünlerin kullanım ömrünün kısa olmasıdır. Zira gelişen teknoloji, yanında bitmek bilmeyen bir teknoloji hiyerarşisini de getirmiştir.

Henüz 10 yıl önce bile insanların aldıkları bir telefon 5-6 seneden fazla ömre sahipken günümüzde bu süre 2-3 seneye düşmüştür. Tüm toplumlarda baş gösteren tüketim çılgınlığı en sonunda ortaya kullanımı sona eren ve çöp niteliği taşıyan devasa elektronik atık yığınlarını çıkartmıştır. Birleşmiş Milletler’in 2020 Küresel E-Atık İzleme Raporu bu anlamda yapılmış en kapsayıcı çalışmalardan biri olup bu rapora göre dünyada her yıl kişi başı 7,3 kg elektronik atık üretilmektedir.

Bitmek bilmeyen bu yeni cihaz akışı, geride kalan cihazları ise bir çöp haline getirmektedir. Elektronik cihazların üretimi faaliyetlerinin artması, kullanım ömürlerinin ciddi derecede kısalmış olması ve tamir maliyetlerinin yüksek olması sebepleriyle e-atıkların miktarı her geçen yıl artmaktadır. 2014 yılında 44,4 megaton olarak ölçülen e-atık miktarının 2030’da 74,7 megatona çıkabileceği ise yapılan öngörülerden yalnızca birisidir.

elektronik atıklar

E-atıkların içerisinde altın, paladyum, gümüş, bakır ve alüminyum gibi birçok değerli maden bulunmaktadır. O yüzden e-atıkları öylece çöpe atmak, bu değerli madenlerin de çöpe gitmesi anlamına gelmektedir. Bu nedenle en makul ve mantıklı yol, e-atıkların geri dönüştürülmesi ve bu yolla geri kazanılmasıdır.

Elektronik cihazlar batarya, katot ışını tüpleri, devre kartı ve plastik kasa gibi farklı materyallerin bir araya gelmesiyle oluşmaktadır. Bir örnek vermek gerekirse e-atıkların oransal olarak %49’luk kısmını metaller, %33’ünü plastik malzemeler ve %12’sini ise katot ışını tüpleri oluşturmaktadır. Bu nedenle e-atıkların farklı şekillerde ve formlarda geri dönüştürülmesi veyahut ortadan yok edilerek kaldırılması gerekmektedir.

E-atıkların geri dönüştürülmesi sürecinde ilk olarak cihaz veya ürünün içindeki parçaların tekrar kullanılıp kullanılamayacağı tespit edilmektedir. Tekrar kullanılabilme potansiyeli bulunan bileşenler tespit edildikten sonra kesinlikle geri dönüştürülmesi gereken malzemeler küçük parçalara ayrılmaktadır.

Bu aşamanın ardından ise sırasıyla e-atıklarda bulunan ferromanyetik metaller sonrasında ferromanyetik olmayan metaller ve en son olarak da plastik birtakım bileşenler kalan parçalardan ayrıştırılmaktadır. Bu materyaller çeşitlerine göre farklı farklı geri dönüşüm teknikleri kullanılarak son ürüne dönüştürülmektedir.

Bu geri dönüştürme işlemi oldukça önemli olup gezegenin geleceği için de hayati önem taşımaktadır. Geçtiğimiz yıllarda yapılan araştırmalara göre dünya üzerine ortaya çıkan yaklaşık 50 megaton e-atığın yalnızca %17,4’lük kısmı yani 9,3 megatonluk kısmı geri dönüşüm yoluyla ayrıştırılmış ve yukarıda bahsedilen işlemler uyarınca geri dönüştürülmüştür.

Oysaki geri kalan %82,6’lık kısmı yani 44,7 megatonluk kısmına ne olduğu bilinmemekte ve büyük ihtimalde çöpe atılarak gezegene zarar vermekte, sulara ve doğaya kalıcı hasarlar bırakmaktadır. Bunun önüne geçilmesi için e-atıkların geri dönüştürülmesi çalışmalarının arttırılması gerekmektedir.

Yorumlar

mood_bad
  • Henüz yorum yapılmadı.
  • chat
    Yorum Ekle

    Ara